Tóm tắt nhanh
- Tiền có ngay tốt hơn khoản tiền y hệt về sau — nó có thể sinh lời, và nó né được lạm phát.
- PV = FV ÷ (1 + r)^t: tăng trưởng kép chạy ngược qua tỷ suất chiết khấu.
- r cao hơn hoặc chờ lâu hơn → giá trị hiện tại thấp hơn; tiền ở xa trong tương lai chịu tác động nặng nhất khi lãi suất tăng.
- Đừng bao giờ so sánh các khoản tiền ở những thời điểm khác nhau mà không chiết khấu chúng về cùng một thời điểm.
Sau bài này bạn có thể
- Giải thích vì sao những khoản tiền giống hệt nhau ở các thời điểm khác nhau lại có giá trị khác nhau
- Tính giá trị hiện tại của một khoản tiền tương lai bằng tỷ suất chiết khấu
- Nhận ra cách tỷ suất chiết khấu và thời gian chờ mỗi thứ làm thay đổi giá trị hiện tại
Vì sao thời điểm làm thay đổi giá trị
Lời đề nghị: $1,000 hôm nay hoặc $1,000 sau năm năm — cùng số tiền, nhưng không ai thấy như nhau. Đồng đô la hôm nay có thể được đầu tư và sinh lời (bài về lãi kép), và nó né được năm năm lạm phát ăn mòn sức mua (bài trước). Cả hai lực cùng chỉ một hướng: tiền có ngay đáng giá hơn cùng số tiền đó về sau. Tài chính biến trực giác đó thành một con số bằng cách hỏi câu ngược lại: $1,000 TƯƠNG LAI đó đáng giá bao nhiêu hôm nay?
Ý chính: Giá trị hiện tại hỏi: hôm nay cần bao nhiêu, tăng trưởng ở mức r, để thành đúng khoản tiền tương lai đó?
Công thức, tính cụ thể
PV = FV ÷ (1 + r)^t
$1,100 nhận sau một năm đáng giá bao nhiêu hôm nay, nếu tiền có thể tăng trưởng ở mức r = 10%? PV = 1,100 ÷ 1.10 = $1,000 — vì $1,000 đầu tư ở mức 10% sẽ thành đúng $1,100. Chờ lâu hơn, cùng ý tưởng nhưng có số mũ: $1,000 nhận sau 10 năm ở mức r = 5% đáng giá 1,000 ÷ 1.05^10 = 1,000 ÷ 1.6289 = $613.91 hôm nay. Tỷ lệ r được gọi là tỷ suất chiết khấu (discount rate) — nó là tăng trưởng kép chạy ngược, đó là lý do công thức trông như công thức lãi kép lật ngược.
Hệ quả chạy xuyên suốt mọi phép định giá
Hầu như mọi thứ được giao dịch trên thị trường là một quyền đòi tiền trong tương lai: một trái phiếu hứa trả lãi coupon, một cổ phiếu đại diện cho lợi nhuận tương lai của công ty. Giá trị thời gian của tiền là cách những tương lai đó có giá hôm nay — cộng các giá trị hiện tại của những gì tài sản được kỳ vọng sẽ trả. Hai hệ quả cần nhớ: (1) khi tỷ suất chiết khấu tăng, giá trị hiện tại của tiền ở xa trong tương lai giảm mạnh nhất — cột 20 năm co lại nhanh hơn nhiều so với cột 5 năm; (2) mọi phép định giá chỉ tốt bằng r và các dự báo của nó. Công thức duy nhất này là hạt giống của các bài định giá trong lộ trình Phân tích công ty.
Cái bẫy thường gặp: so sánh tiền giữa các thời điểm mà không chiết khấu
'Trả $10,000 bây giờ, nhận $12,000 sau sáu năm — lời $2,000!' Chưa đâu cho đến khi bạn chiết khấu. Ở r = 5%: 12,000 ÷ 1.05^6 = 12,000 ÷ 1.3401 = $8,955 — ÍT HƠN $10,000 đã trả, nên thương vụ hủy hoại giá trị ở mức lãi suất đó. Nó có hấp dẫn hay không hoàn toàn phụ thuộc vào mức mà tiền của bạn có thể kiếm được ở chỗ khác. Đừng bao giờ so sánh các khoản đô la ở những thời điểm khác nhau mà không đưa chúng về cùng một thời điểm trước.
Luyện ngay điều vừa học
Làm bài kiểm tra và thẻ ôn tập của bài này trên app, rồi thử ý tưởng bằng tiền ảo trong giao dịch giả lập. Tài khoản miễn phí, không cần thẻ.
Nguồn tham khảo
- Compound Interest Calculator, U.S. Securities and Exchange Commission, Investor.gov
Nội dung giáo dục, không phải lời khuyên đầu tư. Các ví dụ chỉ mang tính minh họa. Đọc tuyên bố miễn trừ