Lạm phát và sức mua

Vấn đề

Giả sử bạn cất $1,000 trong ngăn kéo 10 năm, và giá cả tăng 3% mỗi năm (một mức minh họa). Đến năm thứ 10, ngăn kéo vẫn còn đúng $1,000, không mất một đô la nào. Nhưng thực phẩm, tiền thuê nhà và vé mà số tiền đó phải mua thì mỗi năm lại đắt hơn. Câu hỏi thực sự không phải 'tôi có bao nhiêu đô la?' mà là những đô la đó còn mua được bao nhiêu? Đó là sức mua (purchasing power), và nó có phép số học riêng.

Ý chính: Lạm phát không bao giờ chạm vào số dư của bạn; nó chạm vào thứ mà số dư mua được.

Công thức, có ví dụ minh họa

Purchasing power = Amount ÷ (1 + i)^t

Với i = 3% mỗi năm và t = 10 năm: 1,000 ÷ 1.03^10 = 1,000 ÷ 1.3439 = $744.09 sức mua theo giá hôm nay. Kéo dài đến 20 năm: 1,000 ÷ 1.03^20 = 1,000 ÷ 1.8061 = $553.68. Hãy để ý hình dạng: đó là công thức lãi kép của bài học trước, chạy theo chiều ngược lại, cùng số mũ từng làm khoản đầu tư của bạn lớn lên giờ lại làm tiền mặt co lại. Ở mức 3%, tiền trong ngăn kéo mất khoảng một phần tư sức mua mỗi thập kỷ.

Kết quả có nghĩa gì

Lạm phát là lý do tiền mặt 'an toàn' có một chi phí ẩn: một số dư sinh lãi 0% trong thế giới lạm phát 3% đang mất khoảng 3% giá trị thực mỗi năm, chắc chắn như một cổ phiếu đang giảm, chỉ là không có con số màu đỏ trên màn hình. Đó cũng là lý do lợi nhuận dài hạn được đánh giá sau lạm phát (bài học tiếp theo, lợi nhuận thực và danh nghĩa, làm đúng điều đó). Bản thân lạm phát thay đổi theo thời gian và được đo bằng các chỉ số như CPI: mức 3% ở đây là giả định để giảng dạy, không phải dự báo.