Lợi nhuận thực và lợi nhuận danh nghĩa

Vì sao nghe có vẻ đúng

Con số 8% là tiền thật — số dư thực sự tăng, và mức tăng đó được gọi là lợi nhuận danh nghĩa (nominal return): sự thay đổi được đo bằng đô la thuần túy. Với các kỳ ngắn, hoặc khi lạm phát rất thấp, danh nghĩa là một phép xấp xỉ khá tốt cho sự thật. Bản sao kê không nói dối; nó chỉ đo bằng một cây thước mà bản thân nó co lại. Bài về lạm phát đã cho thấy vì sao: trong khi tài khoản tăng, giá cả mà những đồng đô la đó cuối cùng phải trả cũng tăng.

Thước đo đúng

Lợi nhuận thực (real return) đo mức tăng của sức mua. Công thức chính xác: chia các hệ số tăng trưởng — thực = (1 + danh nghĩa) ÷ (1 + lạm phát) − 1. Với danh nghĩa 8% và lạm phát 5% (minh họa): 1.08 ÷ 1.05 − 1 = +2.86% — thấp hơn rõ rệt so với 8% trên bản sao kê, và cũng hơi thấp hơn lối tắt nhanh 8 − 5 = 3%. Lối tắt dùng được với mức lãi suất nhỏ, nhưng sẽ lệch dần khi lãi suất cao lên — phép chia là sự thật, phép trừ là ước tính.

Ý chính: Danh nghĩa đếm đô la; thực đếm những gì đồng đô la mua được. Kết quả dài hạn chỉ có ý nghĩa theo giá trị thực.

Khi dương trở thành âm

Giả sử một sản phẩm tiết kiệm trả lãi suất danh nghĩa +4% trong một năm có lạm phát 6%. Lợi nhuận thực: 1.04 ÷ 1.06 − 1 = −1.89%. Số dư tài khoản tăng suốt năm; sức mua giảm suốt năm. Các giai đoạn lạm phát cao đầy rẫy chính cái bẫy này — những con số xanh trên bản sao kê che giấu sự giàu có thực đang co lại. Đó cũng là lý do so sánh lợi nhuận giữa các thập kỷ hoặc các quốc gia mà không có bối cảnh lạm phát là vô nghĩa.