Hệ số P/B

Lăng kính thứ hai về giá

P/E định giá một công ty theo những gì nó KIẾM ĐƯỢC. P/B định giá nó theo những gì nó SỞ HỮU: giá trị sổ sách (book value) là vốn chủ sở hữu trên bảng cân đối kế toán — tài sản trừ nợ phải trả, tức giá trị tài sản ròng của doanh nghiệp theo đúng công thức ở Lộ trình 1. Chia giá cho giá trị sổ sách mỗi cổ phiếu là để hỏi: tôi đang trả bao nhiêu đô la cho mỗi đô la tài sản ròng theo kế toán của công ty? P/B bằng 1 nghĩa là thị trường định giá công ty đúng bằng tài sản ròng trên giấy; trên 1, thị trường thấy giá trị vượt ra ngoài sổ sách; dưới 1, thị trường định giá công ty thấp hơn giá trị ghi nhận của nó.

Ý chính: P/E định giá dòng lợi nhuận; P/B định giá nền tảng tài sản. Hai lăng kính, hai câu hỏi khác nhau.

Công thức, tính cụ thể

P/B = Price per share ÷ Book value per share (Equity ÷ Shares)

Giả sử bảng cân đối kế toán của một công ty cho thấy vốn chủ sở hữu $4B với 200M cổ phiếu: giá trị sổ sách mỗi cổ phiếu = 4,000 ÷ 200 = $20. Với giá cổ phiếu $30: P/B = 30 ÷ 20 = 1.5 — thị trường trả $1.50 cho mỗi $1.00 tài sản ròng trên giấy. Nếu giá giảm xuống $16 trong khi sổ sách không đổi, P/B = 0.8: cả công ty được định giá thấp hơn tài sản ròng ghi nhận — hoặc đó là một món hời thật sự, hoặc là thị trường không tin vào sổ sách. Đó là cái nào chính là toàn bộ câu hỏi diễn giải.

Dưới 1: món hời hay phán quyết?

P/B dưới 1 TRÔNG NHƯ tiền miễn phí — mua $1.00 tài sản ròng với $0.80. Đôi khi đúng vậy. Thường thì thị trường đang khẳng định một trong ba điều: tài sản bị thổi phồng (hàng tồn kho không bán được theo giá sổ sách, các khoản vay không được trả, nhà máy đáng giá thấp hơn giá trị ghi sổ); doanh nghiệp hủy hoại giá trị — kiếm được quá ít trên tài sản đến mức tài sản "chết" còn đáng giá hơn tài sản "sống"; hoặc rắc rối sắp đến mà sổ sách chưa cho thấy. Logic bẫy giá trị (value trap) của bài về P/E áp dụng nguyên văn: mức chiết khấu so với sổ sách là một nhận định cần điều tra, không phải giải thưởng để nhặt.

Nơi lăng kính này hiệu quả — và nơi nó mù

P/B phát huy giá trị ở nơi giá trị sổ sách CÓ Ý NGHĨA: ngân hàng và công ty bảo hiểm (tài sản là các công cụ tài chính được ghi nhận gần với thực tế — P/B là chỉ số chủ lực ở đó), và các ngành nặng về tài sản (điện nước, vận tải biển, bất động sản). Nó mù ở nơi tài sản thật của công ty không bao giờ chạm đến bảng cân đối kế toán: thương hiệu được xây bằng nhiều thập kỷ marketing, phần mềm do nhân viên viết ra, hiệu ứng mạng lưới, các dự án nghiên cứu — kế toán phần lớn ghi nhận chúng là chi phí thay vì vốn hóa. Một hãng phần mềm thống lĩnh có thể giao dịch ở P/B 15 trong khi một ngân hàng đang gặp khó giao dịch ở 0.6, và phép so sánh giữa họ là vô nghĩa: tỷ số này đo những thứ về căn bản khác nhau ở hai bên.