Tài sản, nợ phải trả và tài sản ròng

Hai người có cùng mức lương. Một người sở hữu căn hộ còn dư nợ thế chấp nhỏ; người kia thuê xe, mang dư nợ thẻ tín dụng và đi thuê nhà. Cùng thu nhập, nhưng vị thế tài chính hoàn toàn khác nhau. Con số thể hiện sự khác biệt đó là tài sản ròng (net worth), và nó chỉ được tạo từ hai thành phần.

Hai thành phần

Tài sản (asset) là bất cứ thứ gì bạn sở hữu và có giá trị bằng tiền: tiền mặt, tiền tiết kiệm, các khoản đầu tư, nhà ở, phần vốn trong một doanh nghiệp. Nợ phải trả (liability) là bất cứ khoản nào bạn đang nợ: khoản vay thế chấp, vay sinh viên, dư nợ thẻ tín dụng, thuế chưa nộp. Tài sản ròng đơn giản là tất cả những gì bạn sở hữu trừ đi tất cả những gì bạn nợ. Nó có thể lớn dù thu nhập khiêm tốn, nhỏ dù thu nhập rất cao, và cũng có thể âm, nghĩa là hiện tại nợ đang vượt quá tài sản.

Ý chính: Thu nhập là dòng chảy; tài sản ròng là kho tích lũy. Bạn giàu lên khi nới rộng khoảng cách giữa những gì bạn sở hữu và những gì bạn nợ.

Công thức, có ví dụ minh họa

Net worth = Total assets − Total liabilities

Giả sử một người sở hữu căn nhà trị giá $300,000, khoản tiết kiệm $20,000 và các khoản đầu tư $30,000 → tài sản = $350,000. Họ nợ thế chấp $210,000 và nợ thẻ tín dụng $10,000 → nợ phải trả = $220,000. Tài sản ròng = 350,000 − 220,000 = $130,000. Lưu ý rằng căn nhà xuất hiện ở CẢ HAI phía: ngôi nhà là tài sản theo giá thị trường, còn khoản thế chấp cho nó là một khoản nợ riêng; người mới thường nhẩm trừ hai số này cho nhau và mất dấu cả hai con số.

Vì sao thị trường quan tâm đến cùng một phép trừ

Doanh nghiệp cũng được đo theo cách tương tự. Bảng cân đối kế toán của công ty liệt kê tài sản và nợ phải trả, còn phần chênh lệch, gọi là vốn chủ sở hữu (shareholders' equity), chính là phiên bản tài sản ròng ở cấp doanh nghiệp. Khi sau này bạn đọc bảng cân đối kế toán trong phần Phân tích doanh nghiệp, bạn đang áp dụng đúng bài học này ở quy mô lớn hơn. Thói quen nên xây từ bây giờ: đừng bao giờ đánh giá một vị thế tài chính chỉ qua một phía của sổ sách.